طرح و اجراي تونل عمق خط يك قطار شهر تبريز
الف) تاريخچه:
از زمان راه اندازي نخستين ترامواي اسبي كشور در تبريز حدود 1 قرن ميگذرد، اين تراموا كه با چند واگن روي 2 خط ريلي توسط 4 اسب كشيده ميشد قونقا نام داشت0
كه با همكاري دولت روسيه تزاري ساخته و به بهرهبرداري رسيد0
اولين بار در دي ماه سال 1369 موضوع مطالعه و احداث قطار شهري تبريز توسط نمايندگان محترم شهر در مجلس مطرح گرديد و طي حكمي از سوي استاندار وقت، مسئول مطالعات و مجري قطار شهري تبريز انتخاب و در محل شهرداري تبريز مستقر گرديد، اما به دليل عدم امكان استفاده از بودجه شهرداري و عدم وجود منابع ديگر موضوع مسكوت ماند0
با توجه به رشد روز افزون سفرهاي درون شهري در تبريز و ضرورت استفاده از سامانه حمل و نقل ريلي در راستاي كاهش مشكلات ترافيكي، شهرداري تبريز در سال 1379 مطالعات جامع ترافيكي شهر تبريز را انجام و در سال 1380 با تامين اعتبار 80 ميليارد ريالي مطالعات فاز اول و دوم را شروع و شبكه قطار شهري تبريز شامل 4 مسير به شرح ذيل طراحي گرديد:
مسير1: به طول 18 كيلومتر و 18 ايستگاه از ميدان ايل گلي آغاز و به كوي لاله ختم ميشود0
مسير2: به طول 20 كيلومتر و 20 ايستگاه از دانشگاه آزاد اسلامي آغاز و به قراملك ختم ميشود0
مسير3: به طول 2/12 كيلومتر و 14 ايستگاه از ميدان آذربايجان آغاز و به جنوب بزرگراه شهيد كسائي ختم ميشود0
مسير4: به طول 10 كيلومتر و 10 ايستگاه به شكل حلقوي در مركز شهر، سه مسير فوق را به هم ارتباط ميدهد0
بخش تونل عميق خط يك شامل دو تونل يك خطه (رفت و برگشت) هر كدام به طول 8100 متر از محل ايستگاه شماره 7 واقع در ميدان جانبازان تا كوي لاله طي انجام تشريفات قانوني و برگزاري مناقصه در تير ماه 1384 به شركت مهندسي پل و ساختمان الموت واگذار گرديد.
ب) اطلاعات عمومي پروژه
1- كاربري : قطار شهري (مترو)
2- محل اجرا : شهر تبريز- بخش مرکزی شهر، مير شرق به غرب
3- كارفرما : سازمان قطارشهري تبريز و حومه
4- مديريت طرح : مهندسين مشاور نقش ترسيم ميلاد (NTM)
5- مشاور و دستگاه نظارت : مهندسین مشاور گنو
6- مشاورین همکار پيمانكار: مهندسین مشاور هرازراه - مهندسین مشاور آرته ( كشور هلند)
7- تاريخ شروع :تیر ماه 1384
8- تاريخ گشايش اعتبار اسنادي جهت خريد دستگاههاي حفار T.B.M مورخ 25/12/1385
ج): مشخصات فني پروژه
طراحی و احداث تونل عميق خط يك مترو تبريز (دو چشمه) :
1- طول کل مسیر: دو تونل جداگانه براي مسيرهاي رفت و برگشت در نظر گرفته شده است. طول هر تونل حدوداً 8100 متر طول كل دو تونل شمالي جنوبي (سهند و سبلان) 16200 متر ميباشد0
2- مقطع تونل ها : دايره اي با قطر داخلي تمام شده 6 متر است0
3- عمق متوسط : 15 متر
4- روش حفاری : با استفاده از دو دستگاه ماشين حفار TBM از نوع EPB-Shield
5- پوشش نهايي : متشكل از تعداد 6 قطعه بتني پيش ساخته (سگمنت) به ضخامت 30 سانتی متر و عرض 140 سانتمتر و هر رینگ بتنی شامل شش قطعه ميباشد0
6- تعداد كل قطعات پيش ساخته 67452 است و ميزان آرماتور مصرفي 500/11 تن و حجم بتن مصرفي 500/93 متر مكعب ميباشد0
سازه هاي جانبی
:
1-2- طراحي و احداث شفت در ايستگاههاي شماره 10 و 13
· حجم خاكبرداري : 000/106 متر مكعب
· وزن آرماتور مصرفي : 1750 تن
· حجم بتن ريزي : 500/24 متر مكعب
2-2- طراحي و احداث تونلهاي ارتباطي (Cross Cut) به روش NATM
· تعداد 9 عدد تونل ارتباطی به طول تقريبي 7 متر جهت ارتباط دو تونل مسيرهاي رفت و برگشت
2-3- احداث ديوار پيراموني شفت ورودي دستگاههاي حفار Tipping Device
· جهت تخليه مصالح حاصل از حفاري تونل و انتقال به خارج از محيط شفت ورودي (در قالب قرارداد جداگانه).
د): پيشرفت پروژه
1- پيشرفت مطالعاتي تا پايان سال 87
مطالعات مرحله اول و دوم تونلها كاملاً به اتمام رسيده است. طراحی شفت ايستگاههای شماره 10 و 13 بدليل عدم قطعيت و ابلاغ نقشههای معماری مربوطه با تاخيراتي مواجه میباشد.
پيشرفت طراحي به شرح ذيل ميباشد:
1-1- گزارش مطالعاتي مرحله اول درصد پيشرفت
· ژئوتكنيك تونل هاي اصلي 100%
· ژتوتكنيك ايستگاههاي 10 و 13 و تونلهاي ارتباطي 100%
· لرزه زمين ساخت 100%
· لرزه خيزي 100%
· ژئوتكنيك به روش لرزه نگاري شكست مرزي 100%
· مرحله دوم ژئوتكنيك (شامل عمليات صحرايي و آزمايشگاهي) 100%
1-2- گزارش مطالعاتي مرحله دوم (طراحي) درصد پيشرفت
· تونل هاي اصلي 100%
· ايستگاههاي 10 و 13 و تونلهاي ارتباطي 60 %
· شفت ورودي دستگاههاي حفار 100%
2- پيشرفت اجرائي تا پايان سال 87
· تجهيز كارگاه شفت ورودي دستگاههاي حفار
عمليات تجهيز شفت ورودی دستگاههای حفار پس از احداث شفت و تحويل زمين مربوطه در زمينی به مساحت 10000 متر مربع در محل شفت ايستگاه شماره 7 (واقع در ضلع شمال شرقی ميدان جانبازان) شروع شده و قبل از اتمام عمليات مونتاژ دستگاه حفار اول به اتمام رسيده است.
نماي عمومي شفت ورودي دستگاههاي حفار TBM
· مونتاژ دستگاههاي حفار (TBMTBM) تونلهای شمالي (سهند) و جنوبي (سبلان)
دستگاه حفار اول (سهند):
مونتاژ و راه اندازی دستگاه حفار اول با همکاری کارفرما و مشاور و پيمانکار، توسط شرکت NFM بعنوان سازنده دستگاههاي حفار، در تاريخ 08/07/86 انجام گرديد.
دستگاه حفار دوم (سبلان):
مونتاژ دستگاه حفار دوم تا پايان سال 87 به اتمام رسيده و پيش بينی می شود که پس از راه اندازی آزمايشی، عمليات حفاری و نصب رينگ در تونل جنوبی در اواخر ارديبهشت ماه 88 آغاز گردد.
